تعریف بارش فکری:

اجرای فن و گرد هم آیی ای که از طریق آن عده ای می کوشند برای یک مسئله ی به خصوص، با انباشتن تمام افکار و اندیشه هایی که همان جا ارائه می گردد، راه حلی بیابند.

نکته:

1. بارش فکری روش و فنی گروهی است.

2. تلاش فکری و ذهنی به طور گروهی صورت می گیرد تا راه حلی به دست آید.

3. راه هایی برای حل یک مسئله یا موضوع پیشنهاد می شود.

4. بارش فکری نوعی حمله ی ذهنی به موضوع است که طی آن، شرایطی ایجاد می شود تا شرکت کنندگان، فی البداهه نظر خود را ابراز دارند.

قوانین روش بارش فکری:

1. انتقاد ممنوع است.

در جریان بارش فکری افراد مجازند اندیشه های صحیح یا غلط خود را ارائه دهند، هرگونه انتقاد یا اعتراض روند فعالیت را کند می کند و فکر آنان را به جای تفکر در مورد موضوع به سوی انتقاد سوق می دهد. بنابراین، انتقاد مغایر با اصل بارش فکری است.

2. قضاوت و ارزشیابی در مورد اندیشه و فکر اعضا ممنوع است.

در مراحل بارش فکری، هرگونه ارزشیابی و قضاوت در مورد اندیشه و نظر دیگر اعضا وقت جلسه را تلف و فکر شخص را منحرف می کند و بخش مهمی از ذهن او متوجه عملکرد می شود. در نتیجه فرصت تفکر و بارش فکری کاهش می یابد.

3. کمیت اندیشه ها و نظریات مطلوب است.

هر چه نظریات و اندیشه های تولید شده بیشتر باشد، احتمال وجود اندیشه های خلاق افزایش می یابد. بنابراین، تعداد طرح ها نباید کم باشد. زیرا این حالت نوعی ایست فکری به وجود می آورد.

4. ترکیب، تلفیق و تغییر دادن اندیشه ی دیگران آزاد است.

افراد می توانند اندیشه ها و نظریات سایرین را تغییر دهند و مشابه سازی کنند و با ادغام آن ها نظریات جدید به وجود آورند. این اقدام زمینه را برای باز نگری و دگربینی نظریات فراهم می آورد.

5. به نظریات غیر معقول و غیر منطقی و دور از ذهن باید توجه شود.

فکرهای جدید و تازه تا زمانی که تولید نشده اند، وجود ندارند. پس هر موضوع جدید و بدیع، در اولین نگاه غیر عادی بوده و متعارف نیست و مجموعه ای از نظریات و طرح هایی که دور از ذهن و نامناسب اند، به احتمال قوی بدیع و تازه هستند.

6. حضور افراد داوطلبانه و اختیاری است.

 باتوجه به این که انگیزه ی درونی در خلاقیت و آزاد اندیشی اهمیت بسیار دارد، حضور کمی و کیفی افراد تحت هیچ فشاری نیست و کاملا از روی میل و علاقه صورت می گیرد. حتی ددر جریان جلسه نیز اگر عضوی نخواهد بعضی نظریات را اعلام کند، اجباری ندارد.

7. مشابه سازی نظریات آزاد است.

از آنجا که هیچ محدودیتی در مورد ذهن افراد وجود ندارد، اگر نظریات نزدیک به هم در بعضی قسمت ها مشابه باشد، اشکالی به وجود نمی آید و شاید از همین مشابه سازی ها اندیشه های تازه و بکری به دست آید.

نتیجه:

_ آموزش از طریق بارش فکری، توانایی حل مسئله را در افراد افزایش می دهد.

_ روش بارش فکری بیشتر از روش های مرسوم آموزشی، به ایجاد عقاید و اندیشه های آفریننده منجر می شود.

_ کوشش برای جهت دادن هر چه بیشتر به پاسخ سئوالات طرح شده، به افزایش پاسخ های آفریننده می انجامد.

_ دانش آموزانی که دوره های مربوط به حل مسائل به روش بارش فکری را می گذرانند، از کسانی که این دوره را نمی گذرانند، در آزمون های آفرینندگی گیلوفورد نمره های ببیشتری می گیرند.

مراحل روش بارش فکری:

الف) خلاقیت و تولید اندیشه:

فعالیت افراد گروه در جلسه ی بارش فکری، با هدایت و راهنمایی مقدماتی معلم شروع می شود. افراد اندیشه ها و نظرات خود را بیان می کنند و منشی ها تمام آن ها را ثبت می کنند. رعایت قوانین هفت گانه برای اجرای این قسمت ضروری است. در حقیقت، فعالترین بخش این روش، اجرا و کنترل همین جلسه ی خلاقیت است که شخص، اندیشه ای تولید می کند و تولیدات خود را ضمن یک تفکر خلاق بیان می دارد.

راهبردها:

1. بیان و تفهیم موضوع جلسه به وسیله معلم

2. اعلام وظایف اعضا

3. بیان قوانین جلسه

4. شروع جلسه بارش مغزی و ارائه نظریات به صورت چرخشی و نوبتی

5. ثبت نظریات و آرای بیان شده در حین اجرای جلسه به وسیله ی منشی

ب) قضاوت و ارزشیابی:

پالایش نظریه و طرح های به دست آمده، حذف نظریات مشابه و نامناسب و در نهایت ارائه تعدادی نظریه یا طرح به صورت پیشنهاد

زمان و طول جلسه ی بارش مغزی:

دکتر سیدنی.جی.پارنز، استاد دانشگاه بوفالو که تبحر خاصی در مدیریت جلسه ی بارش مغزی دارد، زمان را بین 20 تا 45 دقیقه اعلام کرده است.